Konkordato Projesinin Tasdiki Şartları: İİK 305 İncelemesi

Konkordato projesinin tasdiki, alacaklılar tarafından oylanıp kabul edilen konkordato teklifinin asliye ticaret mahkemesi tarafından denetlenerek tüm alacaklılar bakımından bağlayıcı ve hukuken geçerli kılınması işlemidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 305. maddesinde düzenlenen tasdik şartları kümülatif nitelikte olup, bu koşullardan birinin dahi gerçekleşmemesi durumunda mahkeme tasdik talebini reddeder ve borçlunun iflasına karar verebilir. Bu incelemede, mahkemenin re'sen araştırma yükümlülüğü altındaki beş temel yasal şart ve tasdik yargılamasının işleyişi ele alınmaktadır.

Konkordato Projesinin Tasdiki Nedir?

Konkordato projesinin tasdiki; borçlu ile alacaklılar arasında varılan borç ödeme ve yeniden yapılandırma anlaşmasının, yetkili asliye ticaret mahkemesinin onayından geçerek kanunen bağlayıcılık kazandığı nihai yargısal karardır. Konkordato talebinde bulunan borçlunun geçici ve kesin mühlet süreçlerini tamamlaması ve projenin alacaklılar toplantısında kabul edilmesi, borçların yeniden yapılandırılması için tek başına yeterli değildir.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu kapsamında kural olarak çekişmesiz yargı işi niteliğinde olan tasdik incelemesi, itiraz eden alacaklıların varlığı halinde çekişmeli bir yargılamaya dönüşür. İİK m. 304 uyarınca konkordato komiseri, iltihak süresinin bitiminden itibaren en geç yedi gün içinde gerekçeli raporunu mahkemeye sunar. Mahkeme, komiser raporu ile bağlı olmaksızın kamu düzenine ilişkin olan tasdik şartlarını re'sen (kendiliğinden) araştırmakla yükümlüdür. Başkentte faaliyet gösteren ticari işletmeler bakımından bu yargılama, Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleri nezdinde görülmektedir. İlgili süreçlerin kapsamlı yönetimi, Konkordato ve Yeniden Yapılandırma prensipleri doğrultusunda mali ve hukuki verilerin titizlikle sunulmasını gerektirir.

Konkordato Tasdik Şartları Nelerdir? (İİK m. 305)

İcra ve İflas Kanunu'nun 305. maddesi uyarınca konkordato projesinin tasdik edilebilmesi için beş yasal şartın birlikte (kümülatif olarak) gerçekleşmesi zorunludur. 7101 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen bu şartlar şunlardır:

• İflas Karşılaştırması Kriteri (İİK m. 305/1-a): Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması gerekir. Malvarlığının terki suretiyle konkordatoda ise paraya çevirme hâlinde elde edilen hasılatın iflas yoluyla tasfiye bedelinden yüksek olması aranır.
• Kaynaklarla Orantılılık (İİK m. 305/1-b): Teklif edilen ödeme tutarının borçlunun mevcut ve beklenen mali kaynakları ile orantılı olması şarttır. Mahkeme, borçlunun müstakbel gelirlerinin ve haklarının projeye ne oranda dahil edileceğini serbestçe takdir eder.
• Yasal Çoğunlukla Kabul (İİK m. 305/1-c): Projenin, İİK m. 302'de öngörülen çifte nisaplardan biriyle (kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunluk veya alacaklıların dörtte biri ile alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk) kabul edilmiş olması zorunludur.
• İmtiyazlı Alacakların ve Mühlet İçi Borçların Teminata Bağlanması (İİK m. 305/1-d): İİK m. 206'nın birinci sırasındaki imtiyazlı alacakların (işçi alacakları, nafaka vb.) tam olarak ödenmesi ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifası, alacaklı açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmalıdır.
• Harç ve Masrafların Depo Edilmesi (İİK m. 305/1-e): Tasdikin gerektirdiği yargılama giderleri ile alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan meblağ üzerinden hesaplanan harcın, tasdik kararından önce mahkeme veznesine depo edilmiş olması gerekir.

İflas Hali ile Konkordato Teklifinin Karşılaştırılması Nasıl Yapılır?

İflas karşılaştırması, borçlunun malvarlığının iflas yoluyla tasfiyesi durumunda alacaklıların tahsil edebileceği muhtemel pay ile konkordato projesinde önerilen payın finansal olarak kıyaslanmasıdır. Bu kural, projeyi kabul etmeyen ancak yasal nisap nedeniyle çoğunluğun kararına tabi olan azınlık alacaklılarının ekonomik menfaatlerini koruma amacını taşır.

Mahkemece atanan bilirkişi heyeti ve konkordato komiseri; borçlunun tüm aktiflerini rayiç değerleri üzerinden tespit eder. İflas masrafı, tasfiye süresi, olası değer kayıpları ve rüçhanlı haklar tenzil edildikten sonra adi alacaklılara kalacak net tasfiye payı hesaplanır. Eğer konkordato teklifi kapsamında alacaklılara ödenecek toplam tutar (örneğin %45), iflas tasfiyesinde ödenebilecek muhtemel orandan (örneğin %25) yüksek ise kanunun aradığı birinci şart sağlanmış kabul edilir.

Teklif Edilen Tutarın Kaynaklarla Orantılı Olması Ne Demektir?

Kaynaklarla orantılılık ilkesi, borçlunun alacaklılarına taahhüt ettiği ödeme planının gerçekçi, uygulanabilir ve borçlunun sürdürülebilir nakit akışıyla uyumlu olmasını ifade eder. Borçlunun borca batık olmaması veya tam aksine hiçbir gelir yaratma potansiyeli bulunmamasına rağmen aşırı iyimser ödeme taahhütlerinde bulunması, projenin tasdikine engel teşkil eder.

Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında vurgulandığı üzere, şirketin geçmiş dönem karlılığı, mevcut ciro performansı, işletme sermayesi ihtiyacı ve makroekonomik parametreler incelenir. Borçlunun faizsiz veya piyasa gerçekleriyle bağdaşmayan çok uzun vadeli ödeme planları sunması, alacaklılar aleyhine dürüstlük kuralını ihlal eden bir finansman aracı olarak değerlendirilebilir. Mahkeme, borçlunun müstakbel sözleşmelerinden kaynaklanacak beklenen haklarını değerlendirirken ihtiyatlılık ilkesini gözetir.

İmtiyazlı Alacaklar ve Teminat Şartının Kapsamı Nedir?

İİK m. 305/1-d uyarınca yalnızca İİK m. 206'nın birinci sırasında yer alan imtiyazlı alacaklar ile mühlet esnasında komiser izniyle doğmuş borçlar için teminat gösterilmesi zorunludur. İkinci ve üçüncü sıradaki alacaklar sıra cetvelinde yer almaya devam etmekle birlikte, tasdikin ön şartı olan teminat güvencesinin dışında tutulmuştur.

Gösterilecek teminat; banka teminat mektubu, gayrimenkul rehni, mevduat rehni veya mahkemece kabul edilecek muteber bir şahsi/ayni teminat olabilir. Alacaklı açık bir feragat beyanında bulunmadığı sürece mahkemenin bu şartı kendiliğinden araması zorunludur. Alacaklıların hak takibi süreçleri genel olarak İcra ve İflas Hukuku çerçevesinde yürütülen usuli kurallarla sıkı sıkıya bağlantılıdır.

Yargılama Giderleri ve Harçların Mahkeme Veznesine Depo Edilmesi

Konkordatonun tasdiki kararı verilmeden önce borçlunun, tasdik yargılamasının gerektirdiği tüm giderler ile tasdik harcını mahkeme veznesine nakden depo etmesi zorunlu bir usul şartıdır. Harç miktarı, konkordato projesinde alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan toplam meblağ üzerinden Harçlar Kanunu hükümlerine göre hesaplanır.

Mahkeme, borçluya bu meblağları depo etmesi için kesin mehil verir. Belirlenen süre içerisinde harç ve gider avansının mahkeme veznesine yatırılmaması, diğer tüm şartlar oluşmuş olsa dahi tasdik talebinin usulden reddine sebebiyet verir.

Konkordato Projesinin Tasdik Edilmemesinin Hukuki Sonuçları ve Sınırları

Mahkeme, İİK m. 305'teki şartların gerçekleşmediğini tespit ederse konkordato talebini reddeder ve borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ile doğrudan iflas sebeplerinin (borca batıklık hali) bulunması durumunda re'sen iflas kararı verir. Tasdik aşaması, alacaklıların salt iradesine terk edilmiş bir alan olmayıp, kamusal denetimin en yoğun uygulandığı safhadır.

Öte yandan mahkeme, projeyi tamamen yetersiz bulabileceği gibi İİK m. 305'in son fıkrası uyarınca kendiliğinden ya da talep üzerine borçludan projede gerekli düzeltmeleri yapmasını da isteyebilir. Ancak bu yetki, borçlunun finansal yapısının kaldıramayacağı veya alacaklılar aleyhine dengesizlik oluşturan projelere sınırsız süre tanınması anlamına gelmez. İflasın açılmasıyla birlikte mühletin koruma hükümleri kalkar, borçlunun tasarruf yetkisi iflas idaresine geçer ve tasfiye süreci başlar.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut dosya koşulları, bilanço yapısı ve hukuki uyuşmazlıklar çerçevesinde detaylı hukuki değerlendirme yapılması tavsiye olunur.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato projesinin tasdiki için hangi şartlar aranır?

İİK m. 305 uyarınca; teklifin iflastan daha avantajlı olması, borçlunun kaynaklarıyla orantılı bulunması, yasal çoğunlukla kabul edilmesi, birinci sıra imtiyazlı alacaklar ile komiser onaylı borçların teminata bağlanması ve gerekli harç ile giderlerin mahkeme veznesine depo edilmesi şartları kümülatif olarak aranır.

Alacaklılar projeyi kabul ederse mahkeme tasdiki reddedebilir mi?

Evet. Alacaklıların çoğunlukla projeyi kabul etmesi tasdik için tek başına yeterli değildir; asliye ticaret mahkemesi İİK m. 305’teki diğer şartların mevcudiyetini re’sen denetler ve şartlardan biri eksikse tasdik talebini reddeder.

Konkordatonun tasdiki talebi reddedilirse ne olur?

Tasdik talebinin reddedilmesi durumunda kesin mühlet sona erer; borçlu iflasa tabi şahıslardan ise ve borca batıklık durumu devam ediyorsa mahkeme borçlunun doğrudan iflasına karar verir.

Konkordato tasdik harcı ne zaman ve nereye ödenir?

Tasdik harcı ve gerekli yargılama giderleri, asliye ticaret mahkemesi tasdik kararını vermeden önce borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmek zorundadır.

Hangi alacaklar için tasdik öncesinde teminat gösterilmesi zorunludur?

İİK m. 206’nın birinci sırasında yer alan işçi ve nafaka alacakları ile mühlet içinde konkordato komiserinin izniyle akdedilmiş borçlar için alacaklı açıkça vazgeçmedikçe teminat gösterilmesi zorunludur.