Konkordato başvurusu, borçlarını vadesinde ödeyemeyen ya da ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlunun, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 285 ve 286. maddelerinde düzenlenen zorunlu mali belgeleri ve ön projeyi yetkili Asliye Ticaret Mahkemesine sunmasıyla yapılır. Mahkemece belgelerin kanuna uygunluğu tespit edildiğinde derhâl 3 aylık geçici mühlet kararı verilir ve borçlu aleyhine başlatılan veya başlatılacak icra takipleri durdurulur. Sürecin başarıyla ilerleyebilmesi, başvuru dosyasının mevzuatta aranan teknik standartlara ve muhasebe ilkelerine eksiksiz uyumuna bağlıdır.
Konkordato Başvurusu Nedir?
Konkordato başvurusu, borçlunun mali durumunu düzelterek faaliyetlerini sürdürmesini ve alacaklıların alacaklarına belirli bir plan dahilinde kavuşmasını hedefleyen koruyucu bir hukuki yeniden yapılandırma talebidir. 7101 sayılı Kanun ile baştan sona yenilenen İİK m. 285 uyarınca, borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmesi (moratoryum) ya da tenzilat yapılması (borç indirimi) yoluyla borçlarını ödeyebilmek amacıyla bu yola başvurabilir.
Konkordato mekanizması yalnızca ticari şirketler için değil, iflasa tabi olsun veya olmasın tüm gerçek ve tüzel kişi borçlular için işletilebilir. Bu süreçte borçlu, mahkeme denetimi ve konkordato komiseri gözetimi altında borçlarını yeniden yapılandırırken; alacaklılar da iflas tasfiyesine kıyasla daha yüksek oranda tahsilat yapma fırsatı bulur. Şirketlerin mali darboğazı aşmasında konkordato ve yeniden yapılandırma hukuku kuralları belirleyici bir koruma kalkanı sunar.
Konkordato Talebinde Kimler Bulunabilir ve Görevli Mahkeme Neresidir?
Konkordato talebinde bulunma hakkı, kural olarak borçluya ait olmakla birlikte, iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir. İcra ve İflas Kanunu'nun 285. maddesi, yetkili ve görevli mahkemeyi açık bir şekilde tespit etmiştir.
- Görevli Mahkeme: Konkordato taleplerinde görevli mahkeme münhasıran Asliye Ticaret Mahkemesidir. Ticaret mahkemesinin bulunmadığı yargı çevrelerinde ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenen Asliye Hukuk Mahkemeleri görev yapar.
- Yetkili Mahkeme: İflasa tabi olan borçlular (ticaret şirketleri ve tacirler) açısından borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir. Örneğin, şirket merkezi Ankara'da kayıtlı olan bir işletme için başvuru Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerine yapılır. İflasa tabi olmayan borçlular bakımından ise yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- Alacaklının Talebi: İflas isteme hakkı bulunan bir alacaklı, gerekçeli dilekçeyle yetkili mahkemeye başvurarak borçlu hakkında konkordato sürecinin başlatılmasını talep edebilir. Bu durumda mahkeme, borçluya İİK m. 286'da yazılı belgeleri ibraz etmesi için kesin mehil verir.
İİK 286 Kapsamında Başvuruya Eklenecek Zorunlu Belgeler Nelerdir?
İİK'nın 286. maddesi uyarınca konkordato talebinde bulunurken mahkemeye ibraz edilmesi gereken belgeler tahdidi olarak sayılmıştır ve bu belgelerin eksiksiz sunulması zorunludur. Belge listesinde yer alan temel evraklar aşağıda incelenmiştir:
1. Konkordato Ön Projesi
Ön proje, borçlunun borçlarını hangi oran veya vadede ödeyeceğini, alacaklıların alacaklarından ne ölçüde vazgeçeceklerini, ödemelerin yapılması için mevcut malların satılıp satılmayacağını ve işletmenin faaliyetini sürdürebilmesi için gereken mali kaynağın (özkaynak, sermaye artırımı, kredi veya varlık satışı) nereden sağlanacağını ayrıntılı biçimde gösteren temel belgedir.
2. Malvarlığının Durumunu Gösterir Mali Belgeler
Borçlu tacir veya defter tutmaya mecbur kişilerden ise Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre hazırlanmış son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu sunulmalıdır. Bunun yanı sıra:
- İşletmenin devamlılığı esasına ve aktiflerin muhtemel tasfiye (satış) değerlerine göre ayrı ayrı hazırlanan ara bilançolar,
- Yasal ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ait e-defter berat bilgileri,
- Maddi ve maddi olmayan duran varlıkların defter değerlerini içeren güncel listeler,
- Tüm alacak ve borçları vadeleri, faiz oranları ve teminat durumlarıyla birlikte gösteren detaylı dökümler ibraz edilmelidir.
3. Alacaklılar ve Alacak Miktarları Listesi
Borçlunun tüm alacaklılarını, alacak tutarlarını, vadelerini ve alacaklıların imtiyaz durumunu (rehinli, kamu alacağı, işçi alacağı, adi alacak) gösteren ayrıntılı bir listedir.
4. Karşılaştırma Tablosu
Konkordato ön projesinde teklif edilen ödeme planına göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel tasfiye payını karşılaştırmalı olarak ortaya koyan tablodur. Bu tablonun, konkordatonun iflasa nazaran alacaklılar lehine olduğunu matematiksel olarak kanıtlaması gerekir.
5. Makul Güvence Veren Bağımsız Denetim Raporu
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu tarafından, Türkiye Denetim Standartlarına uygun olarak hazırlanan ve konkordato ön projesindeki teklifin gerçekleşebilir olduğuna dair makul güvence veren rapordur. Küçük işletmeler mevzuattaki istisnalar kapsamında bu rapordan muaf tutulabilmektedir.
Konkordato Başvuru Belgeleri ve Hukuki Nitelikleri Tablosu
| Belge Türü (İİK m. 286) | Belgenin Temel İçeriği | Hazırlayan / Onaylayan Merci | Hukuki Amacı |
|---|---|---|---|
| Konkordato Ön Projesi | Vade, tenzilat oranları, finansman kaynakları ve ödeme takvimi | Borçlu Yönetimi ve Mali Danışmanlar | Yeniden yapılandırmanın uygulanabilirliğini göstermek |
| Mali Durum Belgeleri ve Ara Bilançolar | Son 3 yılın mali tabloları, devamlılık ve tasfiye esaslı ara bilançolar | Şirket Muhasebesi / SMMM / YMM | Borçlunun fiili aktif-pasif dengesini tespit etmek |
| Alacaklılar Listesi | Tüm alacaklıların unvanı, alacak tutarı ve imtiyaz durumu | Borçlu Şirket Yetkilileri | Oy hakkı ve nisap hesaplamalarına altlık oluşturmak |
| Karşılaştırma Tablosu | Konkordato tahsilat oranı ile iflas tasfiyesi tahsilat oranı kıyası | Finans Uzmanları ve Mali Müşavirler | Alacaklılar menfaatinin korunduğunu ispatlamak |
| Makul Güvence Raporu | Ön projenin mali verilere dayalı gerçekleşebilirlik analizi | KGK Yetkili Bağımsız Denetim Kuruluşu | Mahkemeye ve alacaklılara bağımsız güvence sunmak |
Konkordato Başvuru Süreci Nasıl İşler?
Konkordato süreci, dilekçenin ve eklerinin mahkemeye sunulması ve İİK m. 285/4 uyarınca Adalet Bakanlığı tarifesinde belirlenen konkordato gider avansının peşin yatırılması ile başlar. Süreç aşamaları şu şekildedir:
- Ön İnceleme ve Geçici Mühlet (İİK m. 287): Mahkeme, İİK m. 286'daki belgelerin eksiksiz ibraz edildiğini tespit ettiğinde derhâl borçlu hakkında 3 aylık geçici mühlet kararı verir. Bu süre, zorunlu hâllerde geçici komiserin gerekçeli talebiyle en fazla 2 ay daha uzatılabilir; geçici mühletin toplam süresi 5 ayı geçemez.
- Konkordato Komiserinin Görevlendirilmesi: Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte borçlunun faaliyetlerini denetlemek üzere bir veya dosyanın kapsamına göre üç konkordato komiseri görevlendirir.
- İcra Takiplerinin Durması: Geçici mühlet kararıyla beraber 6183 sayılı Kanun kapsamındaki amme alacakları da dahil olmak üzere borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz, başlamış takipler durur, ihtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanamaz. Alacak takipleri ve haciz işlemleri icra ve iflas hukuku koruması çerçevesinde mühlet süresince askıya alınır.
- Kesin Mühlete Geçiş (İİK m. 289): Komiserin vereceği olumlu rapor ve projenin başarıya ulaşabileceğine dair kanaat üzerine mahkeme, 1 yıllık kesin mühlet kararı verir (gerektiğinde 6 aya kadar uzatılabilir).
Konkordato Başvurusunda Eksik Belge Sunulmasının Sonuçları ve Riskleri
İİK 286 kapsamında aranan belgeler şekli şart niteliğinde olup, başvuru anında bu belgelerin dosyada bulunmaması ciddi hukuki riskler barındırır. Kanun koyucu, geçici mühlet kararının tensiben ve evrak üzerinden derhâl verilebilmesi için belgelerin eksiksiz olmasını kurala bağlamıştır.
Uygulamada belgelerin eksik ibraz edilmesi hâlinde doğrudan ret kararı verilebildiği gibi, bazı mahkemelerce gider avansının veya tamamlayıcı nitelikteki belgelerin tamamlanması için kesin süre verilebilmektedir. Ancak bağımsız denetim raporu veya konkordato ön projesi gibi esasa ilişkin kurucu evrakların bulunmaması, talebin usulden reddedilmesine ve borçlunun mühlet korumasından yararlanamamasına yol açar. Ayrıca borçlunun malvarlığı durumu iflası gerektiriyorsa (borca batıklık hâli mevcutsa), mahkemece re'sen borçlunun iflasına karar verilme riski ortaya çıkabilir.
Sıkça Karşılaşılan Usul Hataları Nelerdir?
Konkordato süreçlerinde yapılan hatalar genellikle mali verilerin güncelliğini yitirmesinden veya teknik eksikliklerden kaynaklanır. En sık rastlanan usul hataları şunlardır:
- Gerçek Dışı Finansal Projeksiyonlar: Ön projede öngörülen nakit girişlerinin, sektör koşulları ve şirketin geçmiş performansı ile örtüşmeyen aşırı iyimser tahminlere dayandırılması.
- Gider Avansının Eksik Yatırılması: Adalet Bakanlığı tarifesindeki ilan, tebligat ve komiser ücretlerini kapsayan konkordato gider avansının yatırılmaması (bu durum HMK m. 114 ve 115 uyarınca dava şartı yokluğu sebebiyle usulden redde neden olur).
- Yetkisiz Denetim Kuruluşundan Rapor Alınması: Makul güvence raporunun KGK tarafından yetkilendirilmemiş kişi veya kuruluşlarca tanzim edilmesi.
- Alacaklı Listesindeki Tutarsızlıklar: Rehinli ve imtiyazlı alacaklar ile ticari defter kayıtları arasındaki uyumsuzluklar.
Bu makale, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu ve ilgili ikincil mevzuat çerçevesinde genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Konkordato başvurusu ve mali tabloların tanzimi teknik ve karmaşık bir hukuki süreç olduğundan, somut olayın özelliklerine göre hukuki ve mali değerlendirme yapılması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordato başvurusu için görevli ve yetkili mahkeme neresidir?
Konkordato talebinde görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise iflasa tabi borçlular (şirketler ve tacirler) için şirketin muamele merkezinin, iflasa tabi olmayan borçlular için ise yerleşim yerinin bulunduğu yer ticaret mahkemesidir.
Konkordato ön projesi neleri içermelidir?
Konkordato ön projesi; borçların hangi oranda veya vadede ödeneceğini, alacaklıların alacaklarından hangi oranda feragat edeceğini, işletmenin faaliyetini sürdürmesi için gereken kaynağın (sermaye artırımı, kredi, varlık satışı) nasıl sağlanacağını açıkça göstermelidir.
Makul güvence veren bağımsız denetim raporu nereden alınır?
Bu rapor, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları tarafından, Türkiye Denetim Standartlarına uygun yapılan inceleme sonucunda düzenlenir.
Konkordato geçici mühlet süresi ne kadardır?
Mahkeme, İİK m. 286’daki belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde derhâl 3 aylık geçici mühlet kararı verir. Bu süre, geçici komiserin gerekçeli talebiyle mahkemece en fazla 2 ay daha uzatılabilir; toplam geçici mühlet süresi 5 ayı geçemez.
Alacaklılar konkordato talebinde bulunabilir mi?
Evet, İİK m. 285/2 uyarınca iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı, gerekçeli bir dilekçeyle yetkili Asliye Ticaret Mahkemesine başvurarak borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını talep edebilir.
