Konkordato İlan Eden Firmaya İcra Takibi Yapılabilir mi?

Konkordato mühleti alan bir firmaya karşı kural olarak yeni bir icra takibi başlatılamaz ve daha önce başlatılmış olan icra takipleri kendiliğinden durur. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 288 ve 294. maddeleri uyarınca geçici ve kesin mühlet kararları, kamu alacakları dahil olmak üzere borçlu aleyhine yürütülen tüm genel takip işlemlerini askıya alır. Ancak İcra ve İflas Kanunu m. 206 birinci sırada yer alan imtiyazlı işçilik ve nafaka alacakları ile rehinle temin edilmiş alacaklar bakımından kanunda öngörülen istisnai takip rejimleri geçerlidir.

Konkordato ve İcra Takip Yasağı Nedir?

Konkordato takip yasağı, asliye ticaret mahkemesi tarafından konkordato mühleti verilen borçlu şirketin malvarlığı bütünlüğünü korumak ve ticari faaliyetlerinin kesintiye uğramasını engellemek amacıyla icra takiplerinin durdurulmasını sağlayan yasal bir koruma mekanizmasıdır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285 vd. maddelerinde düzenlenen konkordato kurumu, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan dürüst borçlulara borçlarını yeniden yapılandırma olanağı tanır.

Mahkemece geçici mühlet kararı verildiğinde, İİK m. 288/1 atfıyla kesin mühletin alacaklılar bakımından doğurduğu tüm hukuki sonuçlar derhal yürürlüğe girer. Bu korumanın temel amacı, alacaklıların bireysel icra baskısı yoluyla şirketin üretim araçlarını, banka hesaplarını ve ticari varlıklarını haczetmesini önleyerek işletmenin rehabilite edilmesine zemin hazırlamaktır. Konkordato ve Yeniden Yapılandırma süreçlerinde bu denge, hem borçlunun iktisadi varlığını sürdürmesini hem de alacaklıların tahsilat imkanlarının topluca korunmasını hedefler.

Konkordato Mühleti İçinde Hangi İcra Takipleri Durur?

Konkordato mühletinin ilan edilmesiyle birlikte borçlu aleyhine ilamlı veya ilamsız icra takibi başlatılamaz; mevcut takipler durur ve haciz ya da satış işlemleri tatbik edilemez. İİK m. 294/1 hükmüne göre mühlet kararı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamındaki vergi, prim ve kamu alacaklarına dayalı haciz işlemlerini de doğrudan durdurur.

Mühlet sürecinde icra takiplerinin durmasının getirdiği temel hukuki sonuçlar şu şekilde sıralanır:

• Yeni Takip Yasağı: Alacaklılar, borçlu aleyhine kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu, genel haciz yolu veya ilamlı icra takibi başlatamaz. İcra müdürlüğüne sehven yapılan takip talepleri icra müdürü tarafından reddedilir ya da şikayet yoluyla iptal edilir.
• Mevcut Takiplerin Durması: Mühlet öncesinde açılmış icra takip dosyalarında hiçbir yeni işlem yapılamaz. Borçlunun banka hesaplarına, taşınır veya taşınmaz mallarına yeni haciz konulamaz; konulmuş hacizler doğrultusunda satış günü verilmişse satışlar durdurulur.
• İhtiyati Haciz ve Tedbir Yasağı: Mühlet süresince mahkemelerden veya icra dairelerinden ihtiyati haciz ya da ihtiyati tedbir kararı alınmış olsa dahi bu kararlar borçlunun malvarlığı üzerinde infaz edilemez.
• Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreler: Takip yapılamaması sebebiyle alacaklıların hak kaybına uğramaması adına, takip muamelesiyle kesilebilen zamanaşımı ve hak düşürücü süreler mühlet boyunca işlemez.
• Faiz İşlemesinin Durması: İİK m. 294/3 gereğince, onaylanan konkordato projesinde aksine bir hüküm yer almadıkça rehinle temin edilmemiş adi alacaklara kesin mühlet tarihinden itibaren faiz işlemesi durur.

Konkordato İlan Eden Şirkete Karşı İstisnai Olarak Takip Yapılabilir mi?

Evet, İİK m. 294/2 ve m. 295 kapsamında kanun koyucu tarafından açıkça istisna tutulan bazı imtiyazlı ve rehinli alacaklar için konkordato sürecinde de icra takibi yapılabilmektedir. Genel takip yasağı mutlak olmayıp, sosyal amaçlı alacaklar ile ayni teminata dayalı alacaklıların hukuki durumu özel olarak ayrıştırılmıştır.

1. İcra ve İflas Kanunu 206. Maddenin Birinci Sırasındaki İmtiyazlı Alacaklar

İcra ve İflas Kanunu’nun 294. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, İİK m. 206 birinci sırada kayıtlı imtiyazlı alacaklar için mühlet içinde haciz yoluyla takip başlatılabilir ve başlamış takiplere devam edilebilir. Bu kapsamdaki alacaklar şunlardır:

• İşçilerin, iş ilişkisine dayanan ve konkordato mühletinin verilmesinden önceki bir yıl içinde doğmuş olan kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ödenmemiş ücret, fazla çalışma ve yıllık izin alacakları,
• İflas veya konkordato nedeniyle iş ilişkisinin sona ermesi üzerine hak kazanılan ihbar ve kıdem tazminatları,
• İşverenlerin işçiler adına yardım sandıklarına veya derneklere ödemekle yükümlü olduğu aidat ve katkı payları,
• Borçlunun velayet veya vesayet ilişkisinden doğan nafaka borçları.

Bu nitelikteki imtiyazlı alacaklılar, borçlu şirkete karşı İcra ve İflas Hukuku çerçevesinde genel haciz yoluyla icra takibi başlatabilir, borçlunun mallarını haczettirebilir ve satış talebinde bulunabilir.

2. Rehinle Temin Edilmiş Alacaklar ve İİK 295 Uygulaması

İİK m. 295 hükmüne göre mühlet sırasında rehinle temin edilmiş alacaklar nedeniyle rehnin paraya çevrilmesi yoluyla ilamlı veya ilamsız icra takibi başlatılabilir yahut başlatılmış olan takiplere devam edilebilir. Ancak bu takiplerde borçlunun malvarlığının parçalanmasını engellemek amacıyla iki temel sınırlama getirilmiştir:

1. Muhafaza Tedbiri Yasağı: Rehinli menkul eşyanın fiilen muhafaza altına alınması (örneğin işletme makinelerinin yediemine çekilmesi) talep edilemez.
2. Satış Yasağı: Rehinli gayrimenkulün veya menkulün icra kanalıyla ihale yoluyla satışı gerçekleştirilemez.

Bu kuralın istisnası İİK m. 295/2 hükmünde düzenlenmiştir: Rehinli malın konkordato projesine göre işletme tarafından kullanılması öngörülmüyor, malın kıymeti hızla düşüyor veya muhafazası aşırı masraflı oluyorsa konkordato komiserinin onayı ve mahkemenin izniyle satışına izin verilebilir. Bu durumda elde edilen gelirden rehinli alacaklıya rüçhanlı ödeme yapılır.

Konkordato Mühleti Dava Açılmasına Engel midir?

Hayır, konkordato mühleti borçlu aleyhine eda, itirazın iptali veya alacak davaları açılmasına ya da derdest davaların yürütülmesine engel teşkil etmez. İİK m. 294 metninde açıkça “takip” terimi kullanılmış olup dava açma hakkı sınırlandırılmamıştır.

Dolayısıyla faturaya, haksız fiile veya sözleşmeye dayalı bir uyuşmazlıkta alacaklı, Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleri başta olmak üzere yetkili mahkemelerde alacağın tespiti veya tahsili amacıyla dava ikame edebilir. Mahkemeden ilam (kesinleşmiş hüküm) alınsa dahi, mühlet süresi devam ettiği müddetçe bu ilam adi alacaklar yönünden icraya konulamaz; konkordato komiserliğine alacak kaydı amacıyla ibraz edilir.

Alacaklıların Konkordato Sürecindeki Riskleri ve Hak Arama Yolları Nelerdir?

Konkordato sürecinde alacaklıların en temel riski, takip yasağı nedeniyle borçlu şirket üzerinde bireysel baskı kuramamaları ve şirketin alacaklılar kurulunun veya çoğunluğun oylarıyla projenin kabul edilmesi halinde borcun tenzilatlı veya uzun vadeli ödenmesine katlanmak zorunda kalmalarıdır.

Ancak kanun alacaklılara pasif kalmak yerine sürece aktif müdahale etme hakları tanımıştır:

• Geçici Mühlete İtiraz: Alacaklılar, geçici mühletin ilanından itibaren 7 günlük kesin süre içinde mahkemeye verecekleri dilekçeyle konkordato talebinin reddini isteyebilir (İİK m. 288/2).
• Alacak Bildirimi: İİK m. 299 gereğince yapılacak ilan üzerine 15 gün içinde alacağını komisere bildirmeyen alacaklılar, bilançoda kayıtlı değillerse konkordato projesinin müzakerelerine katılamaz ve oy kullanamaz.
• Alacaklılar Toplantısında Oy Kullanma: İİK m. 302 gereğince projenin kabulü için gereken nisapların (kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya alacaklıların 1/4’ü ile alacakların 2/3’ünü aşan çoğunluk) denetlenmesinde aktif rol oynanabilir.
• Çekişmeli Alacak İncelemesi: Borçlu veya komiser tarafından kabul edilmeyen alacaklar için İİK m. 308/b uyarınca mahkemenin belirleyeceği süre içinde dava açma hakkı saklıdır.

Konkordato İlan Eden Firmaya İcra Takibi Süreci Nasıl İşler?

Konkordato ilan eden firmaya yönelik hukuki adımlar somut olayın niteliğine göre belirli aşamalar dahilinde yürütülür:

1. Şirketin Mühlet Durumunun Doğrulanması: Şirket hakkında Ankara Asliye Ticaret Mahkemesi veya yetkili ticaret mahkemesi tarafından verilmiş geçici veya kesin mühlet kararının bulunup bulunmadığı Basın İlan Kurumu ve Ticaret Sicili Gazetesi üzerinden teyit edilir.
2. Alacak Niteliğinin Belirlenmesi: Alacağın İİK m. 206 kapsamındaki imtiyazlı işçilik alacağı mı, rehinli alacak mı yoksa adi ticari alacak mı olduğu tespit edilir.
3. İcra Takibi veya Alacak Bildirimi Ayrımı: İmtiyazlı alacaklar için doğrudan Ankara İcra Dairelerinde haciz yoluyla takip başlatılabilir. Adi alacaklar bakımından takip açılamayacağından, İİK m. 299 ilanı takip edilerek konkordato komiserliğine belgeli alacak kaydı yapılır.
4. İtiraz ve Müzakere Süreci: Komiserin alacağı kaydetme biçimi denetlenir, alacaklılar toplantısına katılarak konkordato teklifine karşı ret veya kabul oyu kullanılır.

Bu yazı genel hukuki bilgilendirme amacıyla kaleme alınmış olup somut olaylara ve dosyalara ilişkin bağlayıcı bir hukuki mütalaa veya yönlendirme niteliği taşımamaktadır. İcra ve iflas süreçlerinde süreler hak düşürücü nitelikte olduğundan, her uyuşmazlığın kendine özgü koşulları çerçevesinde incelenmesi gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato mühleti alan şirkete icra takibi başlatılırsa ne olur?

Konkordato mühleti içinde kural olarak borçlu aleyhine yeni takip başlatılamaz; sehven başlatılan takipler borçlunun veya komiserin şikayeti üzerine icra mahkemesince süresiz şikayet yoluyla iptal edilir.

Konkordato öncesinde konulmuş banka ve gayrimenkul hacizleri kaldırılır mı?

Hayır, mühlet kararı mevcut hacizleri kendiliğinden hükümsüz kılmaz veya kaldırmaz; yalnızca bu hacizlere dayalı muhafaza ve satış işlemlerini durdurur. Hacizlerin akıbeti tasdik edilecek konkordato projesine göre belirlenir.

İşçi alacakları için konkordato ilan eden işverene icra takibi yapılabilir mi?

Evet, İcra ve İflas Kanunu’nun 206. maddesinin birinci sırasında yer alan son bir yıllık kıdem, ihbar, ücret ve fazla mesai alacakları ile nafaka borçları takip yasağının istisnasıdır; bu alacaklar için haciz yoluyla takip başlatılabilir.

Rehinli veya ipotekli alacaklılar konkordato sürecinde satış isteyebilir mi?

Rehinle temin edilmiş alacaklar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya devam ettirilebilir; ancak İİK m. 295 gereğince mühlet süresince rehinli malın muhafazası veya icra yoluyla satışı kural olarak istenemez.

Konkordato ilan eden şirkete dava açılabilir mi?

Evet, konkordato mühleti yalnızca icra takiplerini durdurur; borçlu aleyhine alacak, tazminat veya itirazın iptali gibi eda ve tespit davalarının açılmasına ya da yürütülmesine engel oluşturmaz.