Konkordato alacaklılar toplantısı, borçlunun sunduğu konkordato projesinin alacaklılar tarafından müzakere edilip oylandığı ve konkordatonun kabulü için kanunda aranan oy çoğunluklarının tespit edildiği aşamadır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 301 ve 302. maddeleri uyarınca yürütülen bu süreç, borçlunun mali yapısını yeniden düzeltmesi ile alacaklıların alacaklarına kavuşma menfaatini dengeleyen temel bir dönüm noktasıdır.
Uygulamada özellikle Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleri nezdinde yürütülen adi konkordato dosyalarında, komiser heyetinin gözetiminde yapılan bu toplantı ve toplantı tutanağındaki nisap hesaplamaları, tasdik yargılamasının temelini oluşturmaktadır. Projenin başarıya ulaşması ve mahkemece tasdik edilebilmesi, 7101 sayılı Kanun ile yeniden düzenlenen yasal çoğunlukların eksiksiz biçimde sağlanmasına bağlıdır.
Konkordato Alacaklılar Toplantısı Nedir?
Konkordato alacaklılar toplantısı, alacak bildirimlerinin ve tahkik işlemlerinin tamamlanmasının ardından, alacaklıların borçlunun sunduğu teklifi resmi olarak müzakere ettiği ve oyladığı kanuni bir oturumdur. Bu toplantı, konkordato komiseri veya komiser heyeti başkanlığında toplanır ve borçlunun mevcudu, gelirleri ile borç tasfiye kabiliyeti masaya yatırılır.
İcra ve İflas Kanunu'nun 301. maddesi uyarınca konkordato komiseri, ilan yoluyla ve ayrıca adresi bilinen alacaklılara posta ile bildirimde bulunarak alacaklıları toplantıya çağırır. Kanuni düzenleme gereğince toplantı günü, ilanın yapıldığı tarihten itibaren en az 15 gün sonraki bir tarih olarak belirlenmek zorundadır. Alacaklıların bilinçli bir irade oluşturabilmeleri amacıyla toplantıdan önceki 7 gün boyunca konkordato projesi ve dayanak evrakı komiserlik nezdinde incelemeye açık tutulur.
Toplantı sırasında borçlu, konkordato projesine ilişkin gerekli açıklamaları yapmak ve alacaklıların yönelttiği soruları yanıtlamak üzere bizzat veya yetkili temsilcisi aracılığıyla hazır bulunmakla yükümlüdür. Komiser heyeti, borçlunun mali durumu ve projenin uygulanabilirliği hakkında detaylı bir rapor sunar. Görüşmelerin ardından açık oylama yapılarak kabul ve ret oyları konkordato tutanağına derhal geçirilir.
İİK 302 Uyarınca Konkordato Projesinin Kabulü İçin Hangi Oy Çoğunluğu Aranır?
Konkordato projesinin kabul edilmiş sayılması için İcra ve İflas Kanunu'nun 302. maddesinde öngörülen iki alternatifli çoğunluktan en az birinin gerçekleşmiş olması zorunludur. Kanun koyucu, alacaklıların hem kişi (baş) sayısı hem de alacak tutarı bakımından adil bir temsil dengesine ulaşmasını amaçlamıştır.
İİK m. 302/3 hükmüne göre konkordato projesi aşağıdaki iki nisaptan birinin sağlanması hâlinde kabul edilmiş kabul edilir:
- Birinci Alternatif Nisap (Yarı Çoğunluk): Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacak tutarının salt yarısını aşan çoğunluk (Alacaklı sayısı > %50 VE Alacak tutarı > %50).
- İkinci Alternatif Nisap (Nitelikli Alacak Çoğunluğu): Kaydedilmiş olan alacaklıların en az dörtte birini (%25'ini) aşmak kaydıyla, toplam alacak tutarının üçte ikisini (%66,66'sını) aşan çoğunluk.
Bu iki seçenekli yapı sayesinde, küçük alacaklı sayısının çok fazla olduğu tablolarda büyük alacaklıların ortak iradesiyle projenin kabulü mümkün kılındığı gibi; tek bir büyük alacaklının veto gücünün diğer çok sayıdaki alacaklının iradesini tamamen kilitlemesi de dengelenmektedir. Şirketlerin yeniden yapılandırma süreçlerinde bu nisapların doğru yönetilmesi için Konkordato ve Yeniden Yapılandırma mekanizmalarının usul kurallarına tam riayet edilmesi şarttır.
| Nisap Türü | Gerekli Alacaklı Sayısı (Kişi) | Gerekli Alacak Tutarı (Meblağ) | Temel İşlevi |
|---|---|---|---|
| 1. Alternatif (Yarı Nisabı) | Kaydedilen alacaklıların %50'sinden fazlası | Kaydedilen alacakların %50'sinden fazlası | Alacaklı profili ve tutarların dengeli dağıldığı dosyalarda uygulanır. |
| 2. Alternatif (2/3 Nisabı) | Kaydedilen alacaklıların %25'inden fazlası | Kaydedilen alacakların %66,66'sından fazlası | Az sayıda büyük alacaklının projeyi benimsediği hallerde kabulü sağlar. |
Toplantıda Kimler Oy Kullanabilir ve Kimler Nisap Hesabında Dikkate Alınmaz?
Konkordato oylamasında kural olarak yalnızca konkordato projesinden doğrudan etkilenen adi alacaklılar oy kullanma hakkına sahiptir. İcra ve İflas Kanunu'nun 302. maddesinin dördüncü ve beşinci fıkraları, nisap hesabına dâhil edilecek ve edilmeyecek alacaklıları açıkça sınırlandırmıştır.
Çoğunluk hesabına ve oy hakkına ilişkin temel sınırlamalar şunlardır:
- İmtiyazlı Alacaklılar: İİK'nin 206. maddesinin birinci sırasında sayılan işçi alacakları, nafaka borçları gibi öncelikli alacaklılar konkordato projesine tabi olmadıklarından oy hakkına sahip değildir ve çoğunluk hesabına katılmazlar.
- Borçlunun Yakınları: Borçlunun eşi, çocuğu ile kendisinin ve evlilik bağı kalkmış olsa dahi eşinin annesi, babası ve kardeşleri oy kullanamaz; bu kişilerin alacakları alacaklı sayısı ve tutar hesabında tamamen devre dışı bırakılır.
- Rehinli Alacaklılar: Rehinle temin edilmiş alacaklar, İİK m. 298 gereğince takdir edilen kıymet sonucunda rehin tutarını aşan ve teminatsız kalan (açık kalan) kısımları için adi alacaklı sıfatıyla oylamaya dâhil edilir. Teminat altındaki kısım ise İİK m. 308/h kapsamında ayrı bir müzakereye tabidir.
- Çekişmeli ve Şarta Bağlı Alacaklar: Borçlu tarafından kabul edilmeyen veya geciktirici şarta bağlı olan alacakların oylamaya katılıp katılamayacağına ve hangi oranda katılacağına konkordato mahkemesi (Asliye Ticaret Mahkemesi) karar verir.
- Kamusal Alacaklar: Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamındaki vergi ve SGK prim borçları gibi kamu alacakları adi konkordato projesine tabi olmadığından oy hesabında yer almaz.
7 Günlük İltihak (Katılım) Süresi Nasıl İşler?
İltihak süresi, alacaklılar toplantısına fiziken veya vekili aracılığıyla katılamayan alacaklılara, toplantı tutanağının kapatılmasından sonraki 7 gün içinde projeyi kabul etme imkânı tanıyan yasal hak düşürücü süredir. İİK m. 302/7 uyarınca, toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde komiserliğe yazılı olarak iletilen kabul beyanları (iltihaklar), nisap hesabına dahil edilir.
Bu yedi günlük süre hak düşürücü nitelikte olup süre geçtikten sonra sunulan kabul veya ret beyanları çoğunluk hesabında dikkate alınmaz. Alacaklılar bu süre zarfında komiserliğe başvurarak konkordato tutanağını imzalayabilir veya noter onaylı beyanlarını dosyaya sunabilirler. Komiser heyeti, iltihak süresinin sona ermesinden itibaren en geç 7 gün içinde nihai nisap tablosunu ve gerekçeli raporunu hazırlayarak dosyayı mahkemeye tevdi etmekle yükümlüdür.
Alacakların tahsili ve takip süreçlerinin düzenlenmesinde İcra ve İflas Hukuku prensiplerine göre hareket edilmesi, alacak kaydı ve iltihak aşamalarında sürelerin kaçırılmaması bakımından hayati öneme sahiptir.
Çoğunluk Sağlanamazsa veya Sağlanırsa Hangi Hukuki Sonuçlar Doğar?
Konkordato projesinin kabul edilip edilmemesi, konkordato sürecinin seyrini ve borçlunun hukuki akıbetini doğrudan belirleyen temel dönemeçtir. Oylama sonucunda gerekli yasal çoğunluğun sağlanıp sağlanamaması iki farklı hukuki netice doğurur:
- Çoğunluk Sağlanırsa: Komiser, iltihak süresinin bitiminden itibaren 7 gün içinde projenin kabul edildiğini ve tasdike uygun olup olmadığını belirten nihai raporunu mahkemeye sunar. Asliye Ticaret Mahkemesi, İİK m. 305'te aranan tasdik şartlarını (malvarlığının korunması, teminat gösterilmesi, harç ve masrafların yatırılması vb.) denetleyerek konkordatonun tasdikine karar verir. Tasdik kararı ile proje, kabul etmeyen alacaklılar da dâhil tüm adi alacaklılar için bağlayıcı hâle gelir.
- Çoğunluk Sağlanamazsa (Nisap Reddi): Gerekli kanuni çoğunluğun sağlanamaması durumunda konkordato projesi reddedilmiş sayılır. Komiserlik durumu raporla mahkemeye iletir. Mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebini reddeder. Eğer borçlu iflasa tabi şahıslardan ise ve doğrudan iflas sebepleri (İİK m. 292) mevcutsa, mahkeme re'sen borçlunun iflasına karar verebilir.
Alacaklılar Toplantısında Dikkat Edilmesi Gereken Riskler ve Hukuki Sınırlar
Konkordato alacaklılar toplantısı ve nisap hesaplaması, salt matematiksel bir toplama işleminden ibaret olmayıp ciddi usul ve geçerlilik kurallarına tabidir. Çekişmeli alacakların mahkemece oy hakkına dâhil edilip edilmemesi, nisabın kaderini tamamen değiştirebilir.
Ayrıca borçlunun muvazaalı alacaklar yaratarak veya yakınlarının dolaylı şirketleri üzerinden oy hakkı kullandırmaya çalışması hâlinde, diğer alacaklılar bu duruma itiraz edebilir ve tasdik duruşmasında projenin reddini talep edebilirler. Rehinli alacakların kıymet takdirine yapılan itirazların kesinleşmemesi veya komiser raporundaki hesap hataları, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi ve Yargıtay incelemelerinde tasdik kararının bozulmasına yol açabilmektedir.
Bu metin yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut olayların özelliklerine göre hukuki sonuçlar farklılık gösterebilir. Hak kaybı yaşanmaması adına uyuşmazlığa özgü profesyonel hukuki değerlendirme yapılması tavsiye edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordato projesinin kabulü için hangi çoğunluk gerekir?
İİK 302 uyarınca projenin kabulü için ya kaydedilmiş alacaklıların ve alacak tutarının yarısını aşan çoğunluk (1/2 kişi + 1/2 tutar) ya da alacaklıların dörtte birini aşmak kaydıyla alacak tutarının üçte ikisini aşan çoğunluk (1/4 kişi + 2/3 tutar) aranır.
Konkordato iltihak süresi kaç gündür ve nasıl kullanılır?
İltihak süresi, alacaklılar toplantısının bittiği günü takip eden günden itibaren 7 gündür. Toplantıya katılamayan alacaklılar bu yedi gün içinde komiserliğe yazılı başvuruda bulunarak projeyi kabul ettiklerini bildirebilirler.
İşçi alacakları konkordato alacaklılar toplantısında oy kullanabilir mi?
Hayır, İİK’nin 206. maddesinin birinci sırasında yer alan imtiyazlı işçilik alacakları konkordato projesine tabi olmadığından çoğunluk ve oy hesabında dikkate alınmaz.
Borçlunun yakın akrabaları konkordatoda oy kullanabilir mi?
Hayır, borçlunun eşi, çocuğu ile kendisinin ve boşanmış olsa dahi eşinin annesi, babası ve kardeşleri alacaklı ve alacak çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz.
Konkordato alacaklılar toplantısında yeterli çoğunluk sağlanamazsa ne olur?
Yasal nisap sağlanamazsa proje reddedilmiş sayılır; komiser durumu mahkemeye bildirir, mahkeme kesin mühleti kaldırarak konkordato talebini reddeder ve borçlu iflasa tabi ise iflasına karar verebilir.
