Konkordato alacak kaydı, borçlunun konkordato sürecine girmesi üzerine alacaklıların mevcut haklarını korumak amacıyla İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 299. maddesi uyarınca komiserliğe başvurarak alacaklarını resmen bildirmesidir. Bu kayıt işlemi, alacaklıların alacak tutarlarını yasal süre içinde belgelendirerek konkordato müzakerelerine katılmalarını ve oylamada nisaba dâhil olmalarını sağlar. Süresinde yapılmayan alacak bildirimleri, alacak hakkını tamamen ortadan kaldırmasa da alacaklının oylama ve proje şartlarını belirleme sürecindeki tüm usuli yetkilerini kaybetmesine yol açar.
Konkordato Alacak Kaydı Nedir?
Konkordato alacak kaydı; hakkında kesin mühlet kararı verilen borçludan alacağı bulunan gerçek veya tüzel kişilerin, İcra ve İflas Kanunu'nun 299. maddesi kapsamında açılan ilan üzerine alacak miktarını, kaynağını, vadesini ve varsa imtiyaz durumunu konkordato komiserliğine yazılı olarak sunması işlemidir.
Konkordato sürecinin sağlıklı yürütülebilmesi, borçlunun gerçek borç ve alacak tablosunun (aktif ve pasif dengesinin) eksiksiz tespit edilmesine bağlıdır. Borçlunun mahkemeye sunduğu mali tablolarda bazı alacaklar eksik veya hatalı gösterilmiş olabilir ya da hiç yer almamış olabilir. Konkordato ve Yeniden Yapılandırma sürecinde komiser heyeti tarafından yürütülen incelemenin temelini, borçlunun defter kayıtları ile alacaklılar tarafından yapılan resmi bildirimlerin karşılaştırılması oluşturur.
Alacak kaydı, borçlunun malvarlığı kapsamındaki pasiflerin netleşmesini sağlayarak hem teklif edilen projenin gerçekçiliğini hem de kanuni karar nisaplarının hesaplanmasını doğrudan belirler.
Konkordato Alacak Kaydı Süresi Ne Kadardır?
Konkordato alacak kaydı süresi, konkordato komiseri tarafından Basın İlan Kurumu resmi ilan portalında (ilan.gov.tr) ve Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde yapılan ilandan itibaren 15 gündür.
İcra ve İflas Kanunu'nun 299. maddesine göre komiser, kesin mühlet kararının ardından İİK m. 288 uyarınca yapacağı ilanla alacaklıları alacaklarını bildirmeye davet eder. Bu 15 günlük süre, kanuni bir hak düşürücü süre niteliğinde olup ilanın yayımlandığı günü takip eden günden itibaren işlemeye başlar. Kanun koyucu ayrıca adresi tespit edilebilen alacaklılara ilan suretinin posta yoluyla gönderilmesini emretmiştir; ancak kanuni bildirim süresinin başlangıcı posta tebliği değil, resmî ilan tarihidir.
Bu süre içerisinde alacağını bildirmeyen alacaklılar, İİK m. 299'un açık hükmü gereğince, borçlunun bilançosunda kayıtlı olmadıkları takdirde konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmezler.
Konkordato Alacak Bildirimi Nasıl Yapılır?
Konkordato alacak bildirimi, yetkili konkordato komiserliğine hitaben hazırlanan ayrıntılı bir alacak kayıt dilekçesi ve alacağı ispatlayan belgelerin teslim edilmesi suretiyle yazılı olarak yapılır.
Uygulamada alacak bildiriminin geçerli ve eksiksiz sayılabilmesi için aşağıdaki aşamaların takip edilmesi gerekir:
- İlanın ve Bildirim Adresinin Tespiti: İlgili mahkemenin (örneğin Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleri) kesin mühlet kararı sonrasında komiserliğin ilan ettiği fiziki adres veya kayıtlı elektronik posta (KEP) adresi tespit edilir.
- Alacak Kayıt Dilekçesinin Hazırlanması: Dilekçede alacaklının kimlik/unvan bilgileri, vergi veya T.C. kimlik numarası, tebligat adresi, borçlunun unvanı, alacağın asıl tutarı, işlemiş faiz miktarı, faiz türü, fer'ileri ve talep edilen toplam tutar kalem kalem yazılır.
- İspat Belgelerinin Eklenmesi: Alacağın dayanağını oluşturan her türlü hukuki belge (fatura, cari hesap özeti, sözleşme, çek, senet, banka dekontu, sevk irsaliyesi, ilam vb.) dilekçe ekinde sunulur.
- Dilekçenin Komiserliğe Tevdii: Hazırlanan dosya, ilan metninde belirtilen süre içerisinde komiserliğe elden ıslak imzalı tutanak karşılığında teslim edilir veya noter/iadeli taahhütlü posta/KEP vasıtasıyla ulaştırılır. Komiserlikten evrakın alındığına dair tarihli ve imzalı "alındı belgesi" temin edilmesi ispat bakımından esastır.
Alacak Kaydında Hangi Belgeler Sunulmalıdır?
Konkordato alacak kaydı başvurusunda, alacağın varlığını, miktarını, muacceliyet tarihini ve niteliğini tereddütsüz kanıtlayan hukuki delillerin sunulması zorunludur.
Komiserlik incelemesinde dikkate alınması gereken başlıca evraklar şunlardır:
- Sözleşmeler ve Ticari Belgeler: Taraflar arasındaki temel hukuki ilişkiyi gösteren sözleşmeler, teslim tutanakları, sevk irsaliyeleri ve faturalar.
- Cari Hesap ve Mutabakat Kayıtları: Dönem sonu cari hesap ekstreleri, borç teyit mektupları ve karşılıklı onaylanmış Ba-Bs formları.
- Kambiyo Senetleri ve Kıymetli Evrak: Çek, bono ve poliçelerin onaylı suretleri; varsa protesto ve karşılıksızdır şerhleri.
- İcra ve Dava Evrakları: Mühlet öncesinde başlatılmış takiplere ilişkin ödeme emirleri, icra takip talepleri, ihtiyati haciz tutanakları veya kesinleşmiş mahkeme ilamları.
- Rehin ve Teminat Belgeleri: İpotek resmi senetleri, rehin sözleşmeleri, rehin tescil belgeleri gibi alacağın teminatlı olduğunu tevsik eden kayıtlar.
- Faiz Hesap Tablosu: Geçici mühlet tarihine kadar işlemiş faiz tutarını ve uygulanan yasal/akdi faiz oranını ayrıntılı gösteren hesap dökümü.
Alacak Bildiriminin Yapılması ile Yapılmaması Arasındaki Hukuki Farklar
Alacaklıların İİK m. 299 uyarınca süresi içinde bildirimde bulunup bulunmaması, konkordato sürecindeki haklarını ve nisap hesaplamalarını köklü biçimde etkiler.
| Kriter | Süresinde Alacak Kaydı Yapan Alacaklı | Süresinde Alacak Kaydı Yapmayan Alacaklı |
|---|---|---|
| Müzakerelere Katılım | Konkordato projesinin görüşüldüğü alacaklılar toplantısına katılma hakkına sahiptir. | Borçlunun bilançosunda yer almıyorsa müzakerelere katılamaz (İİK m. 299). |
| Oy Kullanma ve Nisap | Kabul veya ret oyu kullanarak karar nisabına etki eder (İİK m. 302). | Oylamaya katılamaz, alacağı kabul nisabının pay ve paydasında hesaplanmaz. |
| Alacak Miktarının Tespiti | Komiserlik ve borçlu nezdinde incelenerek çekişmeli/çekişmesiz olarak kayda geçer. | Yalnızca borçlunun tek taraflı bilanço beyanındaki tutarla sınırlı değerlendirilir. |
| Maddi Alacak Hakkı | Alacak hakkı aynen korunur, tasdik projesine göre tahsil edilir. | Alacak hakkı sükut etmez (düşmez); ancak tasdik edilen proje koşullarına tabi olur. |
| Çekişmeli Alacak Davası | Alacağı reddedildiğinde İİK m. 308/b uyarınca dava açma hakkı elde eder. | Bilançoda yer almadığı takdirde proje onayına kadar nisap mücadelesi veremez. |
Alacağını Süresinde Bildirmeyen Alacaklının Hakları Nelerdir?
15 günlük kanuni sürede alacağını bildirmeyen alacaklının alacak hakkı esastan sona ermez; ancak konkordato sürecini şekillendirme ve oylamaya katılma yetkisi düşer.
Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin yerleşik içtihatlarına göre İİK m. 299'daki 15 günlük süre, maddi hukuka ilişkin bir zamanaşımı veya hak düşürücü süre olmayıp usul hukukuna özgü bir düzendir. Bu sürenin kaçırılmasının doğrudan sonucu, alacaklının konkordato müzakerelerine kabul edilmemesidir. Ancak iki farklı senaryo ortaya çıkar:
1. Borçlunun Bilançosunda Kayıtlı Olan Alacaklılar: Alacaklı komiserliğe bildirim yapmamış olsa dahi borçlu şirketin defter ve bilançosunda kayıtlı ise komiserlik bu alacağı re'sen listeye dâhil eder. Alacaklı, bilançodaki miktar üzerinden müzakere ve nisap haklarından faydalanabilir.
2. Bilançoda Kayıtlı Olmayan Alacaklılar: Süresinde başvuru yapmayan ve bilançoda da bulunmayan alacaklılar, oylamaya katılamaz. Konkordato projesi Asliye Ticaret Mahkemesince tasdik edilirse, İİK m. 308/c uyarınca bağlayıcı hâle gelen konkordato, mühletten önce doğan tüm alacaklar için mecburi olduğundan bu alacaklı da ancak tasdik edilen vade ve indirim şartlarına göre ödeme alabilir.
Borçlunun İtiraz Ettiği Çekişmeli Alacaklarda Süreç Nasıl İşler?
Alacaklının bildirdiği tutara borçlu tarafından İİK m. 300 uyarınca kısmen veya tamamen itiraz edilmesi durumunda ilgili alacak "çekişmeli alacak" statüsü kazanır.
İİK m. 300 gereğince komiser, bildirilen alacaklar hakkında borçlunun görüşünü almak zorundadır. Borçlunun itirazı üzerine komiserlik, alacağın gerçekliğine ilişkin kanaatini raporlar; ancak uyuşmazlığı kesin hükme bağlama yetkisi komisere ait değildir. Süreç şu şekilde ilerler:
- Mahkemenin Nisap Kararı (İİK m. 302/6): Ticaret Mahkemesi, konkordatonun tasdiki aşamasında çekişmeli alacakların oylama nisabına katılıp katılmayacağını ve ne oranda hesaba dâhil edileceğini karara bağlar.
- Dava Açma Süresi (İİK m. 308/b): Alacağı borçlu tarafından reddedilen veya mahkemece nisaba dâhil edilmeyen alacaklılar, konkordatonun tasdiki kararının ilanından itibaren bir ay içinde Asliye Ticaret Mahkemesinde dava açabilirler.
- Kararın Etkisi: Davayı kazanan alacaklı, mahkeme ilamını sunarak alacağını konkordato şartları çerçevesinde tasdik projesinden tahsil eder. Dava açılmaması durumunda ise alacaklı, borçlunun kabul ettiği miktar veya koşullarla bağlı kalır.
Uyuşmazlıkların yargıya taşınması hâlinde, genel hükümler ve İcra ve İflas Hukuku kuralları doğrultusunda ispat vasıtalarının eksiksiz sunulması büyük önem taşır.
Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerinde Konkordato Alacak Kaydı Uygulaması
Ankara'da faaliyet gösteren şirketlerin konkordato talepleri, Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleri tarafından incelenmekte ve kesin mühlet ilanları Basın İlan Kurumu kanalıyla kamuoyuna duyurulmaktadır.
Ankara genelinde yürütülen konkordato dosyalarında komiser heyetleri, genellikle Ankara Adliyesi yerleşkesinde veya belirledikleri bürolarda alacak kayıt başvurularını kabul etmektedir. Başkentin yoğun ticari hacmi ve kamu ihalelerine taraf teşebbüslerin sıklığı sebebiyle, alacak bildirimlerinde resmi hakediş kayıtları, kamu kurum onayları ve fatura mutabakatları titizlikle incelenmektedir. İlanların süresi içinde takip edilmemesi, şirketlerin mali haklarında ciddi kısıtlamalara neden olabilmektedir.
Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup somut bir olaya veya uyuşmazlığa ilişkin hukuki mütalaa teşkil etmez. Konkordato mühleti, alacak kaydı ve çekişmeli alacak davaları katı kanuni sürelere ve usul kurallarına tabi olduğundan, her bir dosyanın kendi özel şartları dairesinde hukuki değerlendirmeye tabi tutulması tavsiye edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordato alacak kaydı süresi kaç gündür ve ne zaman başlar?
Konkordato alacak kaydı süresi, konkordato komiseri tarafından Basın İlan Kurumu ve Ticaret Sicili Gazetesi’nde yapılan ilanın yayımlandığı tarihi takip eden günden itibaren 15 gündür.
Konkordato alacak kaydı süresi kaçırılırsa alacak tamamen silinir mi?
Hayır, alacak hakkı tamamen sona ermez (sükut etmez). Ancak süresinde bildirim yapmayan alacaklı borçlunun bilançosunda da yer almıyorsa konkordato projesinin müzakerelerine ve oylamasına katılamaz; mahkemece tasdik edilen projenin indirim ve vade şartlarıyla bağlı kalır.
Konkordato alacak bildirimi nereye ve nasıl yapılır?
Bildirim, doğrudan konkordato davasının görüldüğü mahkemeye değil, ilanda belirtilen konkordato komiserliğinin adresine veya ilan edilmişse resmi KEP adresine hitaben yazılı dilekçe ve dayanak belgelerle yapılır.
Borçlu konkordato alacak kaydına itiraz ederse ne yapılır?
Borçlunun itiraz ettiği alacaklar çekişmeli alacak niteliği kazanır. Mahkeme bu alacağın oylama nisabına katılıp katılmayacağını kararlaştırır; alacaklı ise konkordatonun tasdiki ilanından itibaren bir ay içinde İİK m. 308/b kapsamında dava açabilir.
Yabancı para cinsinden olan alacaklar konkordatoda nasıl kaydedilir?
Yabancı para cinsinden alacaklar komiserliğe orijinal para birimi ve dayanakları ile bildirilir; nisap hesaplaması ve kayıtlarda İcra ve İflas Kanunu hükümleri ile yargı içtihatları doğrultusunda geçerli TCMB döviz satış kuru esas alınarak TL karşılığı belirlenir.
