Geçici konkordato mühleti; borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçluların mali durumunu toparlayabilmesi amacıyla, İcra ve İflas Kanunu'nun 287. maddesi uyarınca asliye ticaret mahkemesi tarafından verilen ve borçluyu icra takiplerine karşı koruma altına alan yasal bir koruma kalkanıdır. Kanunda öngörülen belgelerin eksiksiz sunulmasıyla derhâl verilen bu mühlet, kural olarak üç ay sürmekte ve en fazla iki ay uzatılarak toplam beş aya kadar uygulanabilmektedir. Bu süreçte borçlu aleyhine yeni icra takibi yapılamaz, başlamış takipler durur ve borçlunun faaliyetleri atanan geçici konkordato komiserinin denetimi altında sürdürülür.
Geçici Konkordato Mühleti Nedir?
Geçici konkordato mühleti, mahkemenin konkordato talebinde bulunan borçlunun sunduğu belgeleri şekli olarak eksiksiz bulması üzerine, borçlunun malvarlığını korumak ve konkordato ön projesinin başarı şansını değerlendirmek üzere verdiği geçici hukuki koruma süresidir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 287. maddesinde düzenlenen bu müessese, borçlunun iflas etmesini önlemeyi ve alacaklıların alacaklarına en yüksek oranda kavuşmasını temin etmeyi hedefler.
Uygulamada, borçlunun sunduğu mali tablolar, bağımsız denetim raporları ve konkordato ön projesi mahkemece derhâl incelenir. Mahkeme, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde işin esasına girmeksizin ve borçlunun gerçekten mali durumunu düzeltip düzeltemeyeceğini henüz derinlemesine araştırmaksızın derhâl geçici mühlet kararı verir. Bu aşamadaki amaç, kapsamlı bir mali ve hukuki inceleme yapılana kadar işletmenin varlıklarının icra tehdidi altında dağılmasını engellemektir. Konkordato süreçlerinin yürütülmesi ve hukuki altyapısının kurulması, Konkordato ve Yeniden Yapılandırma prensipleri kapsamında titiz bir hazırlık gerektirir.
Geçici Konkordato Mühleti Nasıl Alınır ve Şartları Nelerdir?
Geçici mühlet kararı alınabilmesi için borçlunun veya iflas isteme yetkisine sahip bir alacaklının, yetkili asliye ticaret mahkemesine İİK 286. maddede sayılan belgeleri eksiksiz bir dilekçe ekinde sunması gerekir. Ankara'daki şirket ve şahıslar için yetkili merci, borçlunun muamele merkezinin bağlı bulunduğu Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleridir.
Mahkemenin geçici mühlet kararı verebilmesi için başvuru dilekçesine eklenmesi zorunlu belgeler şunlardır:
- Konkordato Ön Projesi: Borçlunun borçlarını hangi vadede, hangi indirim veya taksitlendirme yöntemiyle ödeyeceğini, kaynaklarını nasıl temin edeceğini gösteren ayrıntılı teklif planı.
- Mali Tablolar ve Bilanço: Son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu ve işletmenin devamlılığı esasına göre düzenlenmiş ara bilançolar.
- Alacaklı ve Borçlular Cetveli: Alacaklıların isimlerini, alacak miktarlarını, imtiyaz ve teminat durumlarını gösteren detaylı liste.
- Malvarlığı Değerleme Belgeleri: Borçlunun malvarlığında yer alan taşınır ve taşınmazların defter ve güncel piyasa değerlerini gösterir döküm.
- Finansal Analiz Raporu: Bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan ve konkordato ön projesinin uygulanabilir olduğuna dair makul güvence veren denetim raporu.
Mahkeme, anılan belgelerin varlığını tespit ettiği anda takdir yetkisi bulunmaksızın geçici mühlet kararı vermek ve derhâl bir geçici konkordato komiseri görevlendirmek zorundadır.
Geçici Konkordato Mühleti Süresi Ne Kadardır ve Nasıl Uzatılır?
Geçici konkordato mühleti kural olarak 3 aydır; mahkeme, bu süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin gerekçeli talebi üzerine süreyi en fazla 2 ay daha uzatabilir. İİK m. 287/4 uyarınca geçici mühletin toplam süresi hiçbir koşulda 5 ayı geçemez.
Uzatma talebi borçlu tarafından yapıldığında mahkeme mutlaka geçici konkordato komiserinin yazılı mütalaasını alır. Komiserin hazırlayacağı ara raporda, borçlunun konkordato ön projesine uygun hareket edip etmediği, dürüst davranıp davranmadığı ve projenin başarıya ulaşma ihtimali irdelenir. Geçici mühlet süresi içerisinde mahkeme, duruşma açarak borçlu ve alacaklıları dinler ve borçlunun bir yıllık kesin mühlete geçip geçemeyeceğine karar verir.
| Mühlet Türü | Temel Süre | Azami Uzatma Süresi | Toplam Üst Sınır | Hukuki Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Geçici Mühlet | 3 Ay | 2 Ay | 5 Ay | İİK Madde 287/4 |
| Kesin Mühlet | 1 Yıl | 6 Ay | 1 Yıl 6 Ay | İİK Madde 289/3-5 |
| Toplam Süreç | 15 Ay | 8 Ay | 23 Ay (Azami) | İİK Madde 287-289 |
İİK 287 Kapsamında Geçici Mühletin Alacaklılar ve Takipler Bakımından Sonuçları Nelerdir?
Geçici konkordato mühleti kararı verildiği andan itibaren İİK m. 288/1 hükmü gereğince kesin mühletin tüm sonuçlarını kendiliğinden doğurur. Bu doğrultuda, borçlu aleyhine 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre yürütülen vergi ve SGK takipleri de dâhil olmak üzere hiçbir yeni icra takibi yapılamaz ve daha önce başlatılmış takipler kendiliğinden durur.
Geçici mühletin alacaklılar, icra daireleri ve sözleşmeler bakımından doğurduğu temel sonuçlar şunlardır:
- İcra Takibi Yasağı: Ankara İcra Daireleri veya diğer icra organları nezdinde borçlu aleyhine ilamlı ya da ilamsız hiçbir yeni takip başlatılamaz; mevcut takiplerde hiçbir yeni icra işlemi (haciz, yakalama, tebligat vb.) yapılamaz. Borçlu aleyhine ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir kararları uygulanamaz. Bu kuralların takibi İcra ve İflas Hukuku mevzuatı sınırlarında değerlendirilir.
- İstisna Kapsamındaki İşçilik Alacakları: İİK m. 206 birinci sırada yazılı işçi alacakları ile nafaka alacakları için mühlet içinde haciz yoluyla takip yapılabilir veya başlamış takiplere devam edilebilir; bu alacaklar takip yasağının istisnasıdır.
- Rehinli Alacaklıların Durumu: Rehinle temin edilmiş alacaklar için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya devam edebilir; ancak bu takip sürecinde muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez (İİK m. 295).
- Sözleşmelerin Devamı: Sözleşmelerde yer alan "konkordato başvurusu fesih sebebidir" veya "borcun muacceliyet sebebidir" şeklindeki kayıtlar İİK m. 296 uyarınca geçersiz sayılır. Karşı taraf konkordato mühleti gerekçesiyle sözleşmeyi tek taraflı feshedemez.
- Faizlerin Durması: Rehinle temin edilmemiş alacaklar bakımından geçici mühlet kararından itibaren faiz işlemesi kural olarak durur.
Geçici Mühletin Borçlu ve İşletme Yönetimi Bakımından Sonuçları Nelerdir?
Geçici mühlet kararı borçlunun tasarruf yetkisini tamamen ortadan kaldırmaz; borçlu, mahkemenin atadığı geçici konkordato komiserinin nezareti ve denetimi altında ticari faaliyetlerine devam eder. Ancak İİK m. 297 gereğince borçlunun malvarlığı üzerinde gerçekleştirebileceği olağanüstü tasarruflar sınırlandırılmıştır.
Borçlu, mahkemenin açık izni olmaksızın şu işlemleri yapamaz:
- Rehin tesis etmek,
- Kefil veya garantör olmak,
- Taşınmazları veya işletmenin devamlı tesisatını devretmek ya da takyit etmek,
- İvazsız (karşılıksız) tasarruflarda bulunmak.
Mahkeme izni alınmadan yapılan bu tür tasarrufi işlemler kanun gereğince mutlak olarak hükümsüzdür. Borçlu bu hükme aykırı davranır veya komiserin ihtarlarına uymazsa, mahkeme borçlunun malları üzerindeki tasarruf yetkisini tamamen kaldırarak işletmenin yönetimini komisere devredebilir ya da konkordato talebini reddederek iflasına karar verebilir.
Geçici Konkordato Mühletinin Sınırları ve Riskleri Nelerdir?
Geçici mühlet borçluya finansal toparlanma fırsatı sunsa da, alacaklıların haklarını süresiz olarak askıya almaz ve kötüye kullanımlara karşı sıkı güvenceler içerir. İİK m. 288/2 uyarınca geçici mühlet kararı Ticaret Sicili Gazetesi'nde ve Basın İlan Kurumu'nun resmi portalında ilan edilir; alacaklılar, ilandan itibaren 7 günlük kesin süre içerisinde mahkemeye başvurarak konkordato talebinin reddini isteyebilir.
Ayrıca, geçici mühlet süresi içinde borçlunun mali durumunun düzelmesinin mümkün olmadığının anlaşılması, konkordato ön projesinin gerçeğe aykırı veriler içerdiğinin tespit edilmesi veya borçlunun mal kaçırma kastıyla hareket ettiğinin belirlenmesi durumunda mahkeme 3 aylık sürenin bitmesini beklemeden geçici mühleti kaldırabilir ve borçlu iflasa tabi şahıslardan ise re'sen iflas kararı verebilir. Dolayısıyla geçici mühlet, nihai bir kurtuluş değil; şeffaflık, dürüstlük ve mali gerçeklik esasına dayalı geçici bir denetim sürecidir.
Bu metin genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup, somut uyuşmazlıklara ilişkin hukuki tavsiye veya mütalaa niteliği taşımamaktadır. Her konkordato talebi ve borç ilişkisi, kendi özel mali ve hukuki koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Geçici konkordato mühleti en fazla ne kadar sürer?
İcra ve İflas Kanunu’nun 287. maddesine göre geçici konkordato mühleti kural olarak 3 aydır. Borçlunun veya geçici komiserin talebi üzerine mahkemece en fazla 2 ay daha uzatılabilir; geçici mühletin toplam süresi hiçbir şekilde 5 ayı geçemez.
Geçici mühlet süresince borçluya icra takibi yapılabilir mi?
Kural olarak yapılamaz. İİK m. 288/1 yollamasıyla m. 294 gereğince amme alacakları dahil hiçbir takip açılamaz ve başlamış takipler durur. Ancak İİK m. 206 birinci sıradaki işçi alacakları ve nafaka alacakları bu yasağın istisnasıdır.
Geçici konkordato mühleti kararına alacaklılar itiraz edebilir mi?
Evet. İİK m. 288 uyarınca geçici mühlet kararının Ticaret Sicili Gazetesi ve Basın İlan Kurumu portalında ilanından itibaren alacaklılar 7 gün içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato talebinin reddini isteyebilir.
Geçici mühlet içinde şirket yönetimi kime aittir?
Şirket yönetimi kural olarak borçluda kalmaya devam eder ancak borçlu tüm faaliyetlerini mahkemenin atadığı geçici konkordato komiserinin denetimi ve nezareti altında yürütür. Taşınmaz devri veya rehin gibi olağanüstü işlemler mahkeme iznine tabidir.
Geçici mühlet talebi reddedilirse ne olur?
İİK m. 286’daki belgelerin eksik sunulması veya konkordato talebinin reddedilmesi halinde geçici koruma kalkar. Borçlu iflasa tabi kişilerden ise ve iflas sebepleri mevcutsa mahkeme borçlunun doğrudan doğruya iflasına karar verebilir.
