Cezai Şart
Ayrıca: ceza koşulu
Cezai şart, sözleşmeden doğan bir borcun hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi hâlinde ödeneceği önceden kararlaştırılan bedeldir.
İlgili mevzuat TBK m. 179 vd.
Cezai şartın en önemli işlevi, alacaklıyı zararını ispat külfetinden kurtarmasıdır: zarar doğmamış olsa bile kararlaştırılan bedel istenebilir. Zarar bedeli aşıyorsa aşan kısım ancak borçlunun kusuru ispat edilerek talep edilebilir.
Kural olarak alacaklı ya borcun ifasını ya da cezai şartı isteyebilir, ikisini birlikte talep edemez. Ancak ceza, ifaya ek olarak ya da gecikme hâli için kararlaştırılmışsa birlikte istenebilir.
Hâkim, aşırı olan cezai şartı resen indirir; bu yetki sözleşmeyle ortadan kaldırılamaz. İş sözleşmelerinde ise cezai şartın yalnızca işçi aleyhine öngörülmesi geçersiz sayılmakta, karşılıklılık aranmaktadır.