Konkordato süresi, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca mahkeme tarafından verilen geçici ve kesin mühlet sürelerinin toplamından oluşur ve kural olarak en fazla 23 aya (1 yıl 11 ay) kadar uzayabilir. İlk aşamada 3 ay olarak verilen geçici mühlet en fazla 2 ay uzatılarak 5 aya; ardından verilen 1 yıllık kesin mühlet ise güçlük arz eden özel hâllerde 6 aya kadar uzatılarak 18 aya tamamlanabilir. Mahkemenin tasdik incelemesi süreciyle birlikte konkordato prosedürünün nihai karara bağlanması yaklaşık 2 yılı bulabilmektedir.
Konkordato Mühleti Nedir?
Konkordato mühleti, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan dürüst borçluların mali durumlarını düzeltebilmeleri amacıyla mahkemece tanınan ve bu süre zarfında borçluyu icra takiplerine karşı koruma altına alan yasal süredir. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun (İİK) 285 ve devamı maddelerinde düzenlenen bu kurum, hem borçlunun işletmesini ayakta tutmayı hem de alacaklıların menfaatlerini dengeli biçimde korumayı hedefler.
Hukuk sistemimizde konkordato koruması tek bir zaman dilimi olarak değil, aşamalı bir denetim mekanizması şeklinde kurgulanmıştır. İlk aşamada borçlunun sunduğu projenin ciddiyetini ve sürdürülebilirliğini incelemek amacıyla geçici mühlet verilirken; projenin başarıya ulaşma ihtimali tespit edildiğinde borçluya kapsamlı bir kesin mühlet tanınmaktadır. Bu süreçlerin tamamı, borçlunun malvarlığı üzerinde tasarruf serbestisini sınırlandıran ve konkordato komiserinin denetimini zorunlu kılan sıkı hukuki kurallara tabidir. İşletmelerin finansal darboğazdan çıkışında konkordato ve yeniden yapılandırma mekanizması, doğru süre yönetimi yapıldığında tasfiyeyi önleyici bir işlev görmektedir.
Geçici Konkordato Mühleti Ne Kadardır ve Nasıl Uzatılır? (İİK m. 287)
Geçici konkordato mühleti kural olarak 3 aydır ve İİK m. 287 uyarınca mahkeme tarafından en fazla 2 ay daha uzatılarak toplamda azami 5 aya çıkarılabilir. Borçlu şirketin veya şahsın İİK m. 286’da aranan belgeleri eksiksiz şekilde mahkemeye sunması üzerine, Asliye Ticaret Mahkemesi dosya üzerinden yapacağı ilk incelemede derhâl 3 aylık geçici mühlet kararı verir ve geçici konkordato komiseri görevlendirir.
Geçici mühletin uzatılması kendiliğinden gerçekleşmez; üç aylık süre dolmadan önce borçlunun veya geçici komiserin gerekçeli talepte bulunması şarttır. Uzatma talebi borçlu tarafından yapılmışsa, mahkeme geçici komiserin de yazılı görüşünü alarak değerlendirme yapar. Bu uzatma süresi tek seferde veya parçalı olarak verilebilir; ancak kanunun açık amir hükmü gereği geçici mühletin toplam süresi hiçbir surette 5 ayı geçemez. Geçici mühlet kararına, komiser atanmasına ve sürenin uzatılmasına karşı kanun yoluna (istinaf) başvurulamaz.
Kesin Konkordato Mühleti Ne Kadar Sürer ve Şartları Nelerdir? (İİK m. 289)
Kesin konkordato mühleti kural olarak 1 yıldır ve güçlük arz eden özel durumlarda mahkemece en fazla 6 ay daha uzatılarak toplam 18 aya (1,5 yıl) kadar uzatılabilir. Mahkeme, kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet süresi sona ermeden önce vermek zorundadır. Bunun için borçlu, varsa talepte bulunan alacaklı ve geçici komiser duruşmaya davet edilir.
Kesin mühlet kararı verilebilmesi için tek ve asli koşul, konkordato projesinin başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılmasıdır. Bu kanaat, geçici komiserin mahkemeye sunduğu ayrıntılı gerekçeli rapor ve alacaklıların itiraz dilekçeleri incelenerek oluşturulur. Kesin mühlet döneminde borçlu aleyhine İcra ve İflas Hukuku çerçevesinde hiçbir yeni icra takibi yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati hacizler uygulanamaz. 6 aylık uzatma ise yalnızca konkordato komiserinin sürecin neden uzaması gerektiğini somut verilerle açıkladığı gerekçeli raporu veya borçlunun komiser görüşüyle desteklenen talebi üzerine karara bağlanabilir.
Konkordato Süreleri Tablosu: Geçici ve Kesin Mühlet Karşılaştırması
Konkordato sürecinde kanunun öngördüğü asıl ve uzatma süreleri, dayanak maddeleri ve azami sınırları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Mühlet Türü | Kanuni Başlangıç Süresi | Azami Uzatma Süresi | Toplam Azami Süre | Yasal Dayanak |
|---|---|---|---|---|
| Geçici Mühlet | 3 Ay | 2 Ay | 5 Ay | İİK Madde 287 |
| Kesin Mühlet | 1 Yıl (12 Ay) | 6 Ay | 1,5 Yıl (18 Ay) | İİK Madde 289 |
| Toplam Yasal Mühlet | 1 Yıl 3 Ay (15 Ay) | 8 Ay | 1 Yıl 11 Ay (23 Ay) | İİK m. 287 & 289 |
| Tasdik İncelemesi | Mühlet bitiminden sonra makul süre | Duruşma ve karar süreci | Genellikle 1-3 Ay | İİK Madde 305 vd. |
Toplam Konkordato Süreci En Fazla Ne Kadar Devam Eder?
Toplam konkordato mühlet süresi, yasal olarak geçici mühletin en fazla 5 ay ve kesin mühletin en fazla 18 ay uygulanabilmesi sebebiyle azami 23 aydır. Ancak uygulamada konkordato sürecinin tamamlanması, yalnızca mühlet süreleriyle sınırlı kalmayıp mahkemenin tasdik aşamasını da kapsamaktadır.
Kesin mühlet süresi içinde konkordato komiseri alacaklılar toplantısını düzenler, alacaklılar projenin kabulü veya reddi yönünde oy kullanır ve dosya nihai raporla birlikte Asliye Ticaret Mahkemesine sunulur. Mahkemenin konkordato projesini onaylayıp onaylamayacağına (tasdik) ilişkin yapacağı duruşmalı inceleme ve karar süreci de eklendiğinde, başvuru anından kesinleşen tasdik kararına kadar geçen toplam süre fiilen 24 ila 26 ayı bulabilmektedir. Şayet mahkeme konkordatonun tasdikini reddeder ve borçlu iflasa tabi şahıslardan ise borçlunun derhâl iflasına karar verilir.
Konkordato Mühlet Süreçlerinde Adım Adım İşleyiş
Konkordato süreci kanunda belirlenmiş katı takvim adımlarına göre ilerler. Borçlunun ve alacaklıların bu adımları süresi içinde takip etmesi hak kayıplarını engeller:
- Konkordato Talebi ve Geçici Mühlet (0 – 3 Ay): Borçlu, finansal tablolarını, ön projeyi ve bağımsız denetim raporunu ekleyerek Asliye Ticaret Mahkemesine başvurur. Belgeler tamsa mahkeme derhâl 3 aylık geçici mühlet verir ve komiser atar.
- Geçici Mühletin Uzatılması (Gerektiğinde +2 Ay): Komiserin ara raporuna göre projenin başarı şansının devam ettiği görülürse geçici mühlet 2 aya kadar uzatılır.
- Kesin Mühlet Kararı (1 Yıl): Geçici mühlet dolmadan duruşma yapılır; başarı ihtimali varsa 1 yıllık kesin mühlet ilan edilir ve alacaklılar kurulu oluşturulabilir.
- Alacak Bildirimi ve Tahkikatı: Komiser Basın İlan Kurumu ve Ticaret Sicili Gazetesi aracılığıyla alacaklıları 15 gün içinde alacaklarını bildirmeye davet eder; defterler incelenerek alacak kayıtları oluşturulur.
- Alacaklılar Toplantısı ve Oylama: Komiser nezaretinde toplanan alacaklılar konkordato projesini oylar; İİK m. 302’deki nisapların (kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların dörtte birini aşan çoğunluğu veya kaydedilmiş alacak tutarının üçte ikisini aşan alacaklı çoğunluğu) sağlanıp sağlanmadığı tutanağa bağlanır.
- Kesin Mühlet Uzatımı (Gerektiğinde +6 Ay): Oylama veya denetim süreçleri güçlük arz ederse kesin mühlet 6 aya kadar uzatılabilir.
- Tasdik Yargılaması ve Hüküm: Mahkeme projenin kanuni şartlara uygunluğunu denetleyerek konkordatonun tasdikine veya talebin reddi ile iflasa hükmeder.
Konkordato Sürelerinin Hukuki Riskleri ve Sınırları Nelerdir?
Konkordato mühleti borçluya koruma sağlasa da kanuni sürelerin sınırları ve borçlu üzerindeki mali yükümlülükler önemli riskler barındırır. Her şeyden önce, verilen geçici ve kesin mühlet süreleri kesin hak düşürücü niteliktedir; kanunun izin verdiği azami süreler aşılamaz. Süreç içinde konkordato projesinin başarıya ulaşamayacağı anlaşılırsa, mahkeme mühlet süresinin bitmesini beklemeden re’sen mühleti kaldırabilir ve borçlunun iflasına karar verebilir.
Diğer yandan alacaklılar açısından mühlet süresi boyunca ana para borçlarına faiz işlememesi kuralı (rehinli alacaklar hariç) ve takip yasakları ciddi bir nakit akışı baskısı yaratır. Borçlunun komiser izni olmaksızın malvarlığı üzerinde tasarruf yapması (taşınmaz devri, kefalet verme, rehin tesis etme gibi) kanun gereği geçersiz sayılır ve mühletin kötüye kullanılması durumunda konkordato talebi derhâl reddedilir. Bu nedenle konkordato süreleri, borçlu için sınırsız bir erteleme alanı değil, her aşaması sıkı denetime tabi olan geçici bir rehabilitasyon penceresidir.
Ankara Asliye Ticaret Mahkemelerinde Konkordato Sürecinin Yürütülmesi
Konkordato taleplerinde yetkili mahkeme borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer mahkemesidir. Şirket merkezi Ankara’da bulunan ticari işletmeler bakımından başvuru mercii Ankara Asliye Ticaret Mahkemeleridir. Ankara’daki organize sanayi bölgeleri (OSTİM, İvedik OSB, Sincan ASO) ve ticari işletmeler nezdindeki konkordato başvurularında komiser heyetleri genellikle Adalet Bakanlığı bilirkişilik listelerinden ve bağımsız denetçilerden seçilmektedir. İcra işlemlerinin durdurulması ve hacizlerin engellenmesine ilişkin tedbir müzekkereleri ise Ankara İcra Dairelerine ve ilgili tapu/sicil müdürlüklerine bildirilmektedir.
Konkordato mühlet süreleri ve süreç yönetimi, borçlu şirketlerin mali yapısına ve alacaklıların hukuki statüsüne göre farklı usuli sonuçlar doğurabilir. Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme niteliğinde olup somut uyuşmazlıklarda uygulanacak mühletler dosya bazında incelenmeli ve hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Konkordato geçici mühlet süresi ne kadardır ve en fazla ne kadar uzatılabilir?
İİK m. 287 uyarınca geçici mühlet 3 ay olarak verilir. Borçlunun veya geçici konkordato komiserinin talebi üzerine mahkemece en fazla 2 ay daha uzatılabilir ve toplam süre 5 ayı geçemez.
Konkordato kesin mühlet süresi ne kadardır?
İİK m. 289 uyarınca konkordatonun başarıya ulaşabileceği anlaşılırsa borçluya 1 yıllık kesin mühlet verilir. Güçlük arz eden özel durumlarda komiserin gerekçeli raporuyla bu süre 6 aya kadar uzatılarak azami 18 aya ulaşabilir.
Toplam konkordato mühleti en fazla kaç ay sürebilir?
Konkordatoda geçici mühlet en fazla 5 ay, kesin mühlet ise en fazla 18 ay olabileceğinden, toplam mühlet süresi kanunen azami 23 ay (1 yıl 11 ay) sürebilir.
Konkordato mühletinin uzatılmasına alacaklılar itiraz edebilir mi?
Alacaklılar geçici mühletin ilanından itibaren 7 günlük kesin süre içinde dilekçeyle itiraz ederek konkordato talebinin reddini isteyebilirler. Kesin mühlet kararında mahkeme alacaklıların bu itiraz gerekçelerini de değerlendirir.
Mühlet süresi dolmadan konkordato iptal edilebilir mi?
Evet. Borçlunun malvarlığını koruma tedbirlerine aykırı davranması, alacaklıları zarara uğratma kastı taşıması veya projenin başarı şansının kalmadığının tespiti hâlinde mahkeme mühleti derhâl kaldırarak iflasa karar verebilir.